جۆری توێژینه‌وه‌ : Original Article

نوسه‌ران

1 بەشی کوردی، کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت، زانكۆی راپەڕین ،هەرێمی کوردستانی عێراق

2 بەڕێوەبەرایەتی تۆماری گشتی، زانکۆی کۆیە ،هەرێمی کوردستانی عێراق

پوخته‌

ئەتڵەسی زاری یان شێوەزاری بریتییە لە کۆمەڵێک نەخشەی زمانی، کە بڵاوبونەوەی دیاردەیەکی زمانی لە سنوری جوگرافی ناوچەیەکی دیاریکراو نیشاندەدات. ئەم نەخشە زمانیانە  لە ڕێگەی کۆمەڵێک هێمای تایبەت تایبەتمەندی دەنگی یان وشەیی یان ڕێزمانی یاخود واتاییەکانی ئاخێوەرانی ڕەسەنی ناوچە دەستنیشانکراوەکە دەخاتەڕو.
نیشاندانی چۆنییەتی دابەشبونی جۆراوجۆری زمانی لە ناوچەیەکی جوگرافی دیاریکراو بە زارناسی جوگرافی ناودەبرێت، لە زارناسی جوگرافیدا ناوچەی جوگرافی و دوری نێوانی ناوچەکان بە بنەمای گرنگ هەژماردەکرێن. لێکۆڵەری زمانی هەندێک گۆڕاوی زمانی هەڵدەبژرێت بەپێی ئامانجی دیاریکراو جیاوازییە دەنگی وشەسازی و  ڕستەسازی زمانی بە ئامانجگیراو لە ناوچەیەی دەستنیشانکراو لە سەر نەخشە  نیشاندەدات.
ئەم لێکۆڵینەوەیە لە ژێر ناونیشانی (ئەتڵەسی جێناوەکەسییەکان لە  شێوەئاخاوتنی خۆشناوەتیدا)، هەوڵدەدات ئەتڵەسی مۆڕفۆلۆژی (٢٢) گۆڕاوی زمانی بکێشێت و شییانبکاتەوە، گۆڕاوە زمانییەکان لەم لێکۆڵینەوەیدا تەنیا گۆڕاوی مۆڕفیمین لە جۆری جێناوەکەسیییەکان. ئەم لێکۆڵینەوەیە لە سەر بنەمای ڕێبازی (وەسفی_مەیدانی_ئاماری )، کە بە زارناسی کلاسیک ناودەبرێت ئەنجامدراوە، هەوڵدراوە لە سەر بنەمای ئەم ڕێبازە یاسا مۆڕفۆلۆژییەکانی (شێوەئاخاوتنی خۆشناوەتی) شیبکرێنەوە و نیشانبدرێن.
دوای هەڵبژاردن و دەستنیشانکردنی گۆڕاوە زمانییەکان، لە ڕێگەی پرسیاری کورت و گفتوگۆ لە گەڵ ئاخێوەران، دوای گوێگرتن و نوسینەوەی گۆڕاوەکان و شیکردنەوەی ئاماری ڕێژەی وەرگیراوەکان بە بەرنامەی (SPSS) خراونەتەڕو. گریمانەی سەرەکی لێکۆڵینەوەکە بریتییە لە (گۆڕاوی زمانی- ئاستی مۆڕفۆلۆژی  لەسەر بنەمای هەڵکەوتەی سنوری جوگرافی لە ناوچەی خۆشناوەتی جیاوازی بەرچاودەکەوێت و شێوەی زمانی تەواوی ناوچەکە جیاوازە، ئەگەرچی جیاوازییەکان کەمیش بن) لە کۆتاییدا گریمانەکە لە لایەن لێکۆڵەرەوە پەسەند و جێبەجێ دەکرێت.     

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان

ناونیشانی توێژینه‌وه‌ [English]

ئەتڵەسی جێناوە کەسییەکان لە شێوەئاخاوتنی خۆشناوەتیدا

نوسه‌ران [English]

  • Shrwan Hamad 1
  • Rebaz Mahmud 2

1 Kurdish Department، Primary Education College، Raparin University، Kurdistan Region of Iraq

2 Directorate of Public Records، Koya University، Kurdistan Region of Iraq

پوخته‌ [English]

Atlas language or dialect is a collection of the spread of language phenomenon in a specific geographical area. This atlas language points out sound and word characteristics, grammar or semantic of the marked area via some special signs.
Showing the quality of division of language various in a specific geographical region is called Dialectology. In the geographical dialectology, geographical are and the distance between them considered as an important feature. Linguists choose some linguistic variables according to the certain goal shows sound, vocabulary and sentence structure of the target language on the atlas language.
This study entitled (Atlas of Personal pronouns of Khoshnawaty Dialect) attempts to draw and analyze( 22) morphological Atlas. Linguistic variables in this study are only morpheme changes in the kind of personal pronouns.
This study is performed on the principles of the theory of (description, practice and statistic) which is called classical dialectology, according to this morphological theory (Khoshnawaty Dialect) is shown and analyzed.
After selecting and determining linguistic variables by short questions and speaking to speakers and after recording language variables and analyzing the data of taken proportion, they were shown within  (SPSS) program.
The main consideration of the study is (linguistic variables- the morphological level on the basis of geographical location in Khoshnawaty region, variation observed and the regional language is completely different even the differences are few). In the end the consideration is accepted and performed by the researcher.

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان [English]

  • (geographical linguistics
  • language atlas
  • morphological atlas
  • linguistic variable
  • Khoshnawaty Dialect)