Document Type : Original Article


1 بەشى زمانی کوردی، کـۆلـێـژی پـەروەردەی بـنـەڕەت، زانـکـــۆی ڕاپـــەڕیـن

2 بەشى زمانی کوردی// فــــاکـــەڵـــتـــیــی پـــــەروەردە// زانـکــــۆی کــــۆیـــــە


      Language is the organization of components, which includes the rules and systems. The instructions, principles, conditions and criteria, assemble the rule itself, and then the system. The division of language into several levels of analysis is to facilitate the analysis, which results in further researches in one or more than one parts of linguistics. However, the language system and levels are employed under the general language system, they will be interrelated. Consequently, it is often the case that experts and linguists trying to study the components and their combination in this organization, which are intertwined and interdependent.
      This research, entitled "Syntapragmatic process in Kurdish Language" is an attempt to determine the nature of (syntactic and pragmatic relations), in order to discover the method of interaction and connection of two different levels of language in Kurdish Language System according to the syntactic structure analysis. Meanwhile, these categories of information create a principle to study about new subjects and knowledge.
       The main objectives of this study are to take advantage from Descriptive Analysis Method. The nature of the study has required, in addition to the preface which is the entrance to introduce the subject, to divide it into two sections. The first section has dedicated to Syntapragmatic process in relations of (term, concept, analysis and role) in the second section (the main principles of Syntapragmatic) have been highlighted. The results of the study as well as the bibliography of the references have been obtained as the completion of this attempt.


  • یەکهەم: بە زمانی کوردی

    • ئەحمەد، بێستوون حەسەن (٢٠١٢)، كۆمەڵە وشە پێكەوەهاتن لە زمانی كوردیدا، یەکهەم چاپ، بەڕێوەبەرێتییی چاپ و بڵاوكردنەوەی سلێمانی، چاپخانەی لەریا، سلێمانی.
    • ئەحمەد، تریفە عومەر (٢٠٠٨)، مەبەستی پڕاگماتیکی لە وتاردا، نامەی ماستەر، کۆلێژی زمان، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • ئەمین، وریا عومەر (١٩٩٤)، هێز و ئاواز، گۆڤاری ڕۆشنبیریی نوێ، ژمارە (١٣٤)، دەزگای ڕۆشنبیری و بڵاوکردنەوەی کوردی، بەغداد.
    • بەسیر، کامیل حەسەن (١٩٧٨)، زاراوەی کوردی، بۆ ساڵی یەکهەم، بەشى زمانی کوردی، کۆلێجی ئاداب، چاپخانەی زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • جەلیل، عەبدولقادر و شەفیق، ئەحمەد (٢٠٠٨)، قوتابخانە زمانەوانییەکان، وەرگێڕانی: نەریمان خۆشناو و کامەران محەمەد، یەکهەم چاپ، لە بڵاوکراوەکانی کتێبفرۆشی سۆران، چاپخانەی منارە، هەولێر.
    • حاجی، ڤیان سلێمان (٢٠٠١)، ڕێککەوتن لە شێوەی ژوورووی زمانی کوردیدا، نامەی ماستەر، کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەڵاحەددین، هەولێر.
    • حسەین، شیلان عومەر (٢٠١٣)، مۆرفۆپڕاگماتیکی ئیدیەم لە زمانی کوردیدا، ، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی، بەشى (B ــ زانستەمرۆڤایەتییەکان)، ژمارە (٣٨)، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • خەتیب، ئەحەد شەفیق و ڕامۆس، فرانسیسکۆ یوس و بوقرە، نعمان (٢٠٢١)، پڕاگماتیک، وەرگێڕانی: نەریمان عەبدوڵڵا خۆشناو، یەکهەم چاپ، ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، چاپخانەی هێڤی، هەولێر.
    • دزەیی، عەبدولواحید موشیر (٢٠٠٩)، واتاسازی ــ چەند لێکۆڵینەوەیەکی سیمانتیکی و پڕاگماتیکییە، یەکهەم چاپ، دەزگای توێژۆینەوە و بڵاوکردنەوەی موکریانی، چاپخانەی خانی ، هەولێر.
    • دزەیی (أ)، عەبدولواحید موشیر (٢٠١٤)، زمانەوانیی دەروونی، یەکهەم چاپ، ناوەندی ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، بێ چاپخانە؟، هەولێر.
    • دزەیی (ب)، عەبدولواحید موشیر (٢٠١٤)، پڕاگماتیکی دەق و گوتار، یەکهەم چاپ، ناوەندی ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، بێ چاپخانە؟، هەولێر.
    • دزەیی (پ)، عەبدولواحید موشیر (٢٠١٤)، زانستی پڕاگماتیک، یەکهەم چاپ، ناوەندی ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، بێ چاپخانە؟، هەولێر.
    • دزەیی (أ)، عەبدولواحید موشیر (٢٠١٥)، ڕێزمان و واتا، سێهەم چاپ، ناوەندی ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، بێ چاپخانە؟، هەولێر.
    • دزەیی (ب)، عەبدولواحید موشیر (٢٠١٥)، توانستی پڕاگماتیکی لە داڕشتنی پلانی وەڵامی خێرا و کاریگەر، گۆڤاری زانکۆی دهۆک بۆ زانستەمرۆڤایەتییەکان، بەرگی (١٩)، ژمارە (١)، زانکۆی دهۆک، دهۆک.
    • دزەیی، عەبدولواحید موشیر (٢٠٢١)، زمانەوانیی گشتی، چاپی یەکهەم، ناوەندی ئاوێر بۆ چاپ و بلاوکردنەوە، بێ چاپخانە؟، هەولێر.
    • ساڵح، دەورن عبدالرحمن (٢٠٢٠)، ڕۆڵی زمان لە ئاڕاستەکردنی لایەنی دەروونیی تاکدا ــ لێکۆڵینەوەیەکی زمانەوانیی دەروونییە، یەکهەم چاپ، چاپخانەی شڤان، سلێمانی.
    • عەبدوڵڵا، شلێر ڕەشید (٢٠١٥)، پڕۆسەی گەیاندن و چالاکبونەوەی فۆڕمە زمانی و نازمانییەکان لە زمانی کوردیدا، نامەی ماستەر، سکوڵی زمان ــ فاکەڵتی زانستەمرۆڤایەتییەکان، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • عەلی، بەکر عومەر (٢٠٠٠)، میتافۆر لە زمانی کوردیدا، نامەی دکتۆرا، کۆلێژی زمان، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • عەلی، بەکر عومەر و حسەین، ئازاد ئەحمەد (٢٠١٣)، دەوروبەری زمانی ــ لێکۆڵینەوەیەکی سینتاکسی ــ پڕاگماتیکییە، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی، بەشى (B ــ زانستەمرۆڤایەتییەکان)، ژمارە (٤٢)ی ئەیلول، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • عەلی، تاڵیب حوسێن (٢٠١٣)، ئاواز و واتای پڕاگماتیکی گوتن، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی، بەشى (B ــ زانستەمرۆڤایەتییەکان)، ژمارە (٤٢)ی ئەیلول، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • عەلی، تاڵیب حوسێن (٢٠١٤)، هەندێ لایەن لە پەیوەندیی نێوان ڕستە و واتا لە کوردیدا، یەکهەم چاپ، لە بڵاوکراوەکانی ئەکادیمیای کوردی، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
    • عەلی، تاڵیب حوسێن (٢٠١٩)، شیکردنەوەی گوتار ــ شانۆگەری ، ڕۆمان، تەنز، شیعر ــ ، یەکهەم چاپ، چاپخانەی هێڤی، هەولێر.
    • غەریب، دڵشاد محەمەد (٢٠١٩)، هێز و ئەکسێنت لە شێوەزاری کەرکودا، نامەی دکتۆرا، کۆلێژی زمان، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • فەتاح، مەحەمەد مەعڕوف (٢٠١١)، زمانەوانی، سێهەم چاپ، لە بڵاوکراوەکانی ئەکادیمیای کوردی ــ ژمارە (١٢٤)، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
    • فەرهادی، ساجیدە عەبدوڵڵا (٢٠١٣)، هەندێ لایەنی ڕستەسازیی زمانی کوردی، یەکهەم چاپ، بڵاوکراوەی ئەکادیمای کوردی، ژمارە (١٩٣)، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
    • فەرەج، شاخەوان جەلال (٢٠١٣)، تابۆ وەک نموونەیەکی پەیوەندیی نێوان زمان و کلتور، چاپی یەکهەم، بەڕێوەبەرێتیی چاپ و بڵاوکردنەوەی سلێمانی، چاپخانەی بینایی، سلێمانی.
    • فەرەج، هۆگر مەحمود (٢٠٠٠)، پڕاگماتیک و واتای نیشانەکان، نامەی دکتۆرا، کۆلێژی زمان، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • فەرەج، هۆگر مەحمود (٢٠٠٥)، کردەی گەیاندن لە نێوان سیمانتیک و پڕاگماتیکدا، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی، بەشى (B ــ زانستەمرۆڤایەتییەکان)، ژمارە (١٥)ی شوبات، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • فەقێ ئیبراهیم، هاوسەر نەوزاد (٢٠١٤)، مۆرفۆپڕاگماتیک لە زمانی کوردیدا، نامەی ماستەر، سکوڵی زمان ــ فاکەڵتیی زانستەمرۆڤایەتییەکان، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • قادر، کاروان عومەر (٢٠٠٨)، ڕستەی باسمەند لە زمانی کوردیدا ــ بە کەرەستەی کرمانجیی خواروو، یەکهەم چاپ، مەڵبەندی کوردۆلۆجی، چاپخانەی تیشک، سلێمانی.
    • کەریم، عومەر مەحموود (٢٠٠٩)، سیمای پراگماتیکی و سیمانتیکی گریمانە پێشەکییەکان، نامەی دکتۆرا، کۆلێژی زمان، زانکۆی کۆیە، کۆیە.
    • کەریم، عومەر مەحموود (٢٠١٢)، هێز و ئاواز ــ تێڕوانینێکی پڕاگماتیکی، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارە (٢٢)، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
    • کەریم، عومەر مەحموود و ڕەسوڵ، صلاح حوێز (٢٠١٩)، سینتاپڕاگماتیکی ئامڕازەکانی لێکدان لە زمانی کوردیدا، گۆڤاری زانکۆی کۆیە بۆ زانستەمرۆڤایەتییەکان و کۆمەڵایەتییەکان، بەرگی (٢)، ژمارە (٢)، زانکۆی کۆیە، کۆیە.
    • مستەفا، نەزیرە سابیر (٢٠١٨)، پڕاگماتیک و شێواز، نامەی دکتۆرا، فاکەڵتیی پەروەردە، زانکۆی کۆیە، کۆیە.
    • معین، سازان رضا (٢٠١٥)، زمانی ئاماژە لە چوارچێوەی زمانەوانیی کوردیدا ــ زمانی نابیستان وەک نموونە، نامەی دکتۆرا، فاکولتیا زانستێن مرۆڤایەتی، زانکۆیا دهۆک، دهۆک.
    • موسا، عەبدولوەهاب خالید (٢٠٠٩)، هێز و ئاوازە لە دیالێکتیی کوردیی ژووروودا، یەکهەم چاپ، بڵاوکراوەی ئەکادیمیای کوردی ژمارە (٥٧)، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
    • مەحویی، محەمەد (٢٠٠٩)، زانستی هێما هێما، واتا و واتا لێکدانەوە، بەرگی یەکهەم، زانکۆی سلێمانی، چاپخانەی پەیوەند، سلێمانی.
    • مەحویی، محەمەد (٢٠١٠)، بنەماکانی سینتاکسی کوردیی، بەرگی یەکهەم، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • مەحویی، محەمەد (٢٠١٦)، مەنامە، بەرگی یەکهەم، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی.
    • ناوخۆش، سەلام و خۆشناو، نەریمان (٢٠١٠)، زمانەوانی، بەرگەکانی: یەکهەم + دووهەم + سێهەم، دووهەم چاپ، لە بڵاوکراوەکانی کتێبخانەی ئاوێر، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر.
    • ویدۆوسن، هـ . د. (٢٠٠٨)، سەرەتایەک بۆ زمانەوانی، وەرگێڕانی: هۆشەنگ فاروق جەواد، دەزگای توێژۆینەوە و بڵاوکردنەوەی موکریانی، یەکهەم چاپ، چاپخانەی خانی، دهۆک.
    • هەورامانی، محەمەدئەمین (١٩٧٤)، سەرەتایێک لە فیلۆلۆژی زمانی کوردی، یەکهەم چاپ، بەڕێوەبەرێتیی گشتی ڕۆشنبیری کوردی، چاپخانەی مەعاریف، بەغدا.
    • یوڵ، جۆرج (٢٠١٦) مەبەستناسی (پڕاگماتیک)، وەرگێڕانی: ڕەحیم سورخی، چاپی یەکهەم، ناوەندی توێژینەوەی ئەدەبیی عەبدولڕەحمان زەبیحی، چاپخانەی تاران، سلێمانی.


    دووهەم: بە زمانی عەرەبی

    • أبو ناصر، موريس (1982)، مدخل الى علم الدلالة الألسني، مجلة عالم الفكر، مجلد عدد (18 ــ 19)، مجلة دورية تصدر من وزارة الاعلام في الكويت.
    • احمد، یحی (١٩٨٩)، الاتجاه الوظيفي ودوره في تحليل اللغة، مجلة عالم الفكر، مجلد (20)، عدد (3)، مجلة دورية تصدر من وزارة الاعلام في الكويت.
    • اسلام، عزمی (١٩٨٥)، مفعوم المعنی ــ دراسة تحلیلیة، الرسالة الحادية والثلاثون، حولیات کلیة الاداب، الحولية السادسة، جامعة كويت، كويت.
    • بالمر، أف . أر (١٩٨١) علم الدلالة، ترجمة: مجید عبدالحلیم الماشطة، (١٩٨٥)، الطبعة الاولی، مطبعة العمال المرکزیة، بغداد.
    • الخولی، محمد علی (١٩٨٧)، الاصوات للغویة، الطبعة الاولى، مکتبة الخریجی، الریاض، السعودیة.
    • روسو، جان جاک (١٩٨٦)، محاولة فی أصل اللغات، تعریب: محمد محجوب، تقدیم: عبدالسلام المسدی، الطبعة الاولی، مشروع النشر المشترک، دارالشؤون الثقافة العامة (أفاق العربیة)، بغداد.
    • زوین، علی (١٩٨٦)، منهج البحث اللغوي بين التراث وعلم اللغة الحديثة، الطبعة الاولى، سلسلة كتب شهرية، وزارة الثقافة والأعلام ــ دارالشؤون الثقافية العامة (افاق عربية) ، بغداد
    • سابير، ادوارد و وأخرون (1993)، اللغة والخطاب الأدبي (مدخل للتعريف باللغة)، أختيار و ترجمة: سعيد الغانمي، الطبعة الأولى، المركز الثقافي العربي ، بيروت .
    • شرف، عبدالعزیز (١٩٨٠) فن التحریر الاعلامی، الطبعة الاولی، مطابع الهیئة المصریة للکتاب، القاهرة
    • الشهری، عبدالهادي بن ظافر (٢٠٠٤)، أستراتيجيات الخطاب: مقاربة لغوية تداولية، الطبعة الاولى، دارالکتاب الجدید المتحدة، بیروت ــ لبنان.
    • عبدالعزیز، محمد حسن (١٩٨٣)، مدخل الی علم اللغة، دارالنمر للطباعة، القاهرة.
    • علم الدین، محمود (١٩٩٠)، تکنولوجبا المعلومات وصناعة الإتصال الجماهيري، الطبعة الاولى، العربي للنشر والتوزيع، القاهرة.
    • عمر، احمد مختار (١٩٩٨)، علم الدلالة، الطبعة الخامسة، عالم الکتب، القاهرة.
    • عیساني، رحیمة الطیب (2008)، مدخل الى الاعلام والاتصال، الطبعة الاولى، جدارا للكتاب العالمي للنشر والتوزيع، الجزائر.
    • القاسمی، على (١٩٨٥)، مقدمة فی علم المصطلع، الطبعة الاولی، سلسلة الموسوعة الصغیرة (١٦٩)، دائرة الشؤون الثقافیة والنشر، بغداد.
    • کرم، جان جبران (١٩٨٦) مدخل الى علم اللغة، الطبعة الثانیة، دار الجیل للطبع والنشر والتوزیع، بیروت، لبنان.
    • لاینز، جون (١٩٨٠)، علم الدلالة، ترجمة: مجيد عبدالحليم الماشطة و حليم حسين فالح و كاظم حسين باقر، مطبعة جامعة البصرة، كلية الاداب ، جامعة البصرة.
    • لاینز، جون (١٩٨٧)، اللغة والمعنی والسیاق، ترجمة: عباس صادق عبدالوهاب، مراجعة: یوئیل عزیز، الطبعة الاولی، وزارة الثقافة والأعلام ــ دارالشؤون الثقافية العامة (افاق عربية) ، بغداد.
    • محسب، محی الدین، (2008)، انفتاح النسق اللسانی ــ دراسە فی التداخل الأختصاصی، الطبعە الأولی، دار الكتاب الجدید المتحدة، بیروت، لبنان.
    • الموسى، عصام سليمان (2003)، المدخل في الاتصال الجماهيري، دار مجدلاوي للنشر والتوزيع، عمان، اردن
    • موشلر، جاک و ریبول، أن (٢٠١٠)، القاموس الموسوعی للتداولیة، ترجمة: مجموعة من الاساتذة والباحثين، مراجعة: خالد ميلاد، الطبعة الثاني، وزارة الثقافة والمحافظة على التراث، دار سيناترا، تونس.
    • نحلة، محمود أحمد (٢٠٠٢)، افاق جدیدة في البحث اللغوي المعاصر، الطبعة الاولى، دار المعرفة الجامعیة، الإسكندرية، مصر.
    • هجمان روی. سی (٢٠٠٠)، اللغە والحیاة والطبيعة البشرية، ترجمة: داود حلمي احمد السید، الطبعة الثاني، عالم الكتب، القاهرة.
    • هندریک، ویلیام. ئو. (٢٠٠٤)، مقالات فی علم اللغة السیمیائی والأدب المروی، ترجمة: نوزاد حسن احمد و یوئیل یوسف عزیز، الطبعة الاولی، أربیل.


    سێهەم: بە زمانی ئینگلیزی

    • BLACK, ELIZABETH. (2006), Pragmatic Stylistics, Edited By: A. Davies & K. Mitchel, Edinburgh: Edinburgh University Press.
    • Brown, Keith & Miller, Jim (1996) Concise Encyclopedia of Syntactic Theories, 1st edition, Pergamon, Oxford. London.
    • Brown, Gillian & Yule, George (1983). Discourse Analysis, Edited by: B. Comrie, Matthews, R., Posner, S., Romine, N. V., Smith, N., Vincent, A. Zwicky, Cambridge: Cambridge University press, New York.
    • Brwhixtell, Ray (1970), Kinesics and content t. Philadelphia, PA: university of Pennsylvania press.
    • Crystal, David. (2008), A Dictionary of Linguistics & Phonetics, 6th Edition, Oxford Black Well.
    • Cook, Vivian James & Newson, Mark (2007). Chomsky’s Universal Grammar An Introduction, 3rd edition, Blackwell, USA.
    • Fattah, Mahamad Marwf (1980), On the Stress System of Kurdish, Zanco: the Scientific Journal of Sulaimaniyah University, Vol.6, No.2. Sep.
    • Hornby, A. S. (2004) Oxford Advanced Learner’s Dictionary, Edited by: Sally Wehmeier, Phonetics Editor: Micheal Ashby, 6th edition, Oxford University Press, New York.
    • Jackendoff, Ray (2002), Foundations of Language. "brain, Meaning, Grammar, Evolution" Oxford, University press, New Yourk.
    • Leech, Geoffrey N. (1983), Principle of pragmatics, Longman Inc, United state of American, New York.
    • Levinson, Stephen C. (1997), Pragmatics, Cambridge, Cambridge University Press, Cambridge.
    • Loebner, Sebastian (2002) understanding semantics, London: Arnold Publishers. 
    • Palmer, F. R. (1981), Semantics, a New Outline, Cambridge University Press, New York.
    • Peccei, Jean Stilwell (1999). Pragmatics, Taylor & Francis Routledge, London.
    • Richards, Jack C. & Schmidt, Richard (2010) Longman Dictionary of Language
      Teaching and Applied Linguistics, Fourth Edition, Great Britain, Edinburgh Gate: Person Education Limited.
    • Salkie, Rahpheol, (1995), Text and Discourse Analysis, Series Editor: Richard Hudson, Routledge, London & New Yourk.
    • Simons, Mandy (2009), A Gricean View on Intrusive Implicatures, Carnegie Mellon
      University, Dept. of Philosophy, American university, US.
    • Verschueren, Jef (1999), Understanding Pragmatics, London: Edward/ New Yourk: Oxford University Press.
    • Yule, George (1996). Pragmatics, Oxford, Oxford University Press.