جۆری توێژینه‌وه‌ : Original Article

نوسه‌ران

1 كۆلێجى په‌روه‌رده‌ / زانكۆى گه‌رمیان, کەلار، عراق

2 Geography, Humanities Education, University of Sulaimani

پوخته‌

         قه‌زای سه‌یدصادق ده‌كه‌وێته‌ باكورى خۆرهه‌‌ڵاتى هه‌‌رێمى كوردستان و باشوری خۆرهه‌‌ڵاتى پارێزگاى سلێمانى، له‌ نێوان هه‌‌ردوو بازنه‌ى پانى (²2 ¢37 °35 – ²26 ¢15 °35)ى باكورو هه‌ردوو هێڵی درێژی(²47 ¢57°45 – ²12 ¢35 °45)ی خۆرهه‌‌ڵات، ڕوبه‌رى ناوچه‌ى لێكۆڵينه‌وه‌ (697كم2)ه‌، له‌ئه‌نجامی زیادبوونی ژماره‌ی دانیشتوان و زۆربوونی پێداویستییان بۆ به‌كارهێنانی ئاو بۆ چالاكیه‌ جۆربه‌جۆره‌كان، سه‌رباری ناجێگیری بڕوجۆری دابارینی ساڵانه‌و كه‌می دابارین له‌هه‌ندێك ساڵدا له‌ڕێژه‌ی پێویستی گه‌شه‌ی كشتوكاڵی دێمی(گه‌نم، جۆ،نۆك،پاقله‌،...تاد)‌و دابه‌زینی ئاستی ئاوی ژێر زه‌وی و وشك بوون و كه‌مبونه‌وه‌ی ئاوی كانیاو كارێزه‌كان، هۆكارن بۆ ئه‌نجامدانى ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌‌یه‌ به‌مه‌به‌ستی په‌ره‌پێدانی به‌رده‌وامی سه‌رچاوه‌ ئاویه‌كان و به‌كارهێنانیان به‌شێوازێكی زانستی، به‌به‌كارهێنانی میتۆدی پراكتیكی و خستنه‌ڕووی ده‌رئه‌نجامه‌كان له‌ دياريكردنى گونجاوترین جێگه‌‌ بۆ گلدانه‌وه‌ی ئاوو دروستكردنی به‌نداو له‌ سنوری قه‌زای سه‌یدصادق، به‌ پشت به‌ستن به‌ شیكردنه‌وه‌ی تایبه‌تمه‌ندیه‌كانی ژینگه‌ی سروشتی ناوچه‌كه‌و به‌كارهێنانی پرۆگرامى سيستمى زانياريه‌ جوگرافيه‌كان ( GIS 10.0)و مۆدێلى به‌رزى و نزمى ناوچه‌ى لێكۆڵينه‌وه‌ به‌ ڕوونی(25م)، له‌ گرنگترین ده‌رئه‌نجامه‌كانی  توێژینه‌وه‌كه‌ش‌ بریتین له‌‌ دیاریكردنی چوار جێگه‌ی گونجاو بۆ دروستكردنی به‌نداو، كه‌ ده‌كه‌ونه‌ باكورو ناوه‌ڕاستی ناوچه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌، به‌نداوی (1) (²25 ¢34 °35  باكور– ²49 ¢36 °45 خۆرهه‌ڵات)ڕوبه‌ره‌كه‌ی‌(7.5كم2)ه‌و توانای گه‌نجینه‌كردنی (250ملیۆن/م3)ئاوی هه‌یه‌و به‌نداوی(2)(²19 ¢31 °35  باكور– ²24 ¢42 °45 خۆرهه‌ڵات) ڕوبه‌ره‌كه‌ی‌(3.5كم2)ه‌و توانای گه‌نجینه‌كردنی(120ملیۆن/م3) ئاوی هه‌یه‌و به‌نداوی(3)(²40 ¢28 °35  باكور– ²56 ¢48 °45 خۆرهه‌ڵات) ڕوبه‌ره‌كه‌ی (13كم2)ه‌و توانای گه‌نجینه‌كردنی ‌(405ملیۆن/م3)ئاوی هه‌یه‌و به‌نداوی(4)(²42 ¢27 °35  باكور– ²31 ¢51 °45 خۆرهه‌ڵات) ڕوبه‌ره‌كه‌ی ‌(3.1كم2)ه‌هو توانای گه‌نجینه‌كردنی (44,7ملیۆن/م3)ئاوی هه‌یه‌.

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان

ناونیشانی توێژینه‌وه‌ [English]

Determine the suitable site to build dams of Saidsadiq district by using Geographical information system

نوسه‌ران [English]

  • Ezaaden Darwish 1
  • Omed Hamabaqi OmedHama 2

1 Geography Department, College of Humanities , University of Garmian , Kurdistan Region - Iraq.

2 Geography, Humanities Education, University of Sulaimani

پوخته‌ [English]

Saidsadiq district is located in the north-east of Kurdistan region and south-east of Sulaymaniyah governorate, between the latitudes (35°15'26" N -35°37'2" N) north and longitudes (45°35'12" E - 45°57'47"E) east, its area is(697 km2).
   As a result of the increase in the population and the increase in their need to use water for various activists,  Despite the instability of the annual and low rainfall in a few years at the rate of the need for the growth of seasonal agriculture, Wheat, Barley, chickpea,...ext) and decreasing the level of water under the ground, drying and decreasing the water of Springs and Fountains, The reasons for doing this investigation to continuously develop the water resources and use them In a scientific way, using practical methods and presenting the results in the most suitable place for water storage and dam construction in Saidsadiq district, depending of analyzing the characteristics of the natural environment of the area and using the geographical information system program (GIS 10.0) and the Digital Elevation Model (DEM) with resolution (25m), One of the most important results of the research is to determine the four suitable places for building dams, Which is located in the north and middle of the research area, dam (1) (35°18'46"N-45°41'27"E) its area is (7.5km2) the ability of water depoting (250 million/m3), dam (2) (35°18'46"N-45°41'27"E) its area is (3.5k2) and the ability water depoting (120 million/m3), dam (3) (35°18'46"N-45°41'27"E) its area is (13 km2), and the ability water depoting (405 million/m3), dam (4) (35°18'46"N-45°41'27"E) its area is (3.1k2) the ability to water depoting  (44.7 million/m3).

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان [English]

  • Dam
  • suitable
  • Development
  • Topography
  • Precipitation
 ( 1 ) ابتهال محمد امين عزيز ، جيومورفولوجية منطقة مقلوب ( دراسة في الجغرافية الطبيعية ) ، رسالة ماجستير ( غ . م ) ، كلية التربية ، جامعة الموصل ، 2010 .
( 2 ) تحسين عبدالرحيم عزیز ، التباین المكانی لمیاه الینابع فی محافظة‌ السلیمانیة‌ ، اطروحة‌ دكتوراه ( غ ، م ) ، كلية التربية ، جامعة المستنصرية ،2007.
(3) شاكر خصباك ، الأكراد ( دراسة جغرافية أثنوغرافية ) ، ط1 ، دار العربية للموسوعات ، بيروت، 2005.
(4) محمد حمةصالح فارس ، تقييم جغرافي لإستخدامات الموارد المائية في حوض نهر زلم ، رسالة ماجستير ( غ ، م ) ، كلية الآداب ، جامعة صلاح الدين ، 2017 .
(5) ليلى محمد قاره‌مان ، جوگرافياى هه‌رێمی كوردستانى عێراق ، چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ ، هه‌ولێر، 1998 .
(6) Varoujan K.Sissakian and Buthain S.M.al –Jiburi ,Geology of high folded zone of Iraq , Iraqi  
Bull,Geo L.Min,special issue,NO.6.2014.                                                                            
( 7 ) https://earthexplorer.usgs.gov
( 8 ) FAO Coordination office for Northren Iraq, Hydrology of Nothern Iraq Vo.(1),Erbil,2003.