جۆری توێژینه‌وه‌: Original Article

نوسه‌ر

به‌شى مێژوو, کۆلیژى زانسته‌ مرۆڤایه‌تیه‌کان, زانکۆى ڕاپه‌رین

پوخته‌

نوسین و توێژینه‌وه‌ له‌باره‌ى چه‌مکى کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى و ئاسته‌نگه‌کانى به‌رده‌مى هه‌میشه‌ پاڵنه‌رى تایبه‌ت به‌خۆى هه‌یه‌ ،به‌سه‌رنجدان له‌وه‌ى که‌ لێره‌و له‌وێ وبه‌به‌رده‌وامی سیسته‌مه‌ شمولى و تۆتالیتاریه‌کان خۆیان نمایش ده‌که‌ن و ده‌که‌ونه‌ به‌رته‌سک کردنه‌وه‌ى ئازادیه‌کان و پێشلیکردنى مافه‌کان،جاچ مافه‌ سیاسیه‌کان بن یان مافه‌ مه‌ده‌نی و ئابووری و کۆمه‌ڵایه‌تى و یاساییه‌کان بن،له‌دواى ده‌رکه‌وتنه‌وه‌ى ڕژێمه‌ سته‌مکاریه‌کانى سه‌ده‌ى بیسته‌م له‌به‌رگى نازیزم و فاشیزمدا،جاریکى تر قسه‌کردن له‌سه‌ر ئه‌م چه‌مکه‌ وه‌ک پێویست خۆى نماینده‌کرد،به‌وپێیه‌ى مه‌به‌ستى سه‌ره‌کى گروپ و دام و ده‌زگاکانى کۆمه‌ڵى مه‌ده‌نى له‌زۆر حاڵه‌تدا کورت کردنه‌وه‌ى ده‌ستى ده‌سه‌ڵاته‌ له‌کایه‌ جۆربه‌جۆره‌کانى ژیان و فه‌راهه‌م کردنى پانتایی ئازادیه‌کانه‌ بۆ ئه‌وه‌ى مرۆڤ بتوانیت گوزارشت له‌ویست و ئیراده‌و داخوازیه‌کانى بکات وهه‌ست به‌که‌رامه‌ت و  بوونى خۆى بکات له‌ کۆمه‌ڵگا

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان

• به‌ختیار عبدالله کریم،راپه‌رین .. ده‌روازه‌یه‌ک بۆ سه‌رهه‌لدانى ڕیچکخراوه‌ ناحکومیه‌کان له‌ هه‌رێمى
کوردستانى عێڕاقد(1991-2015)،کۆڤارى زانکۆى راپه‌رین،ژماره‌ 3 ساڵى 2016.
• جان سالوین شابیرو,لیبرالیزم (جه‌مک و مێژوو),وه‌رگێرانى :عوسمان حسن شاکر,له‌ بلاوکراوه‌کانى
مه‌کته‌بى بیرو هوشیارى (ى.ن.ک),سلیمانى, 2005.
• حوسین به‌شیرى ،دیموکراسى بۆ هه‌مووان،وه‌رگێڕانى :حوسین محمد زاده‌،چاپى یه‌که‌م ،چاپخانه‌ى
وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده‌،ده‌زگاى چاپ و بڵاوکردنه‌وه‌ى موکریانى،هه‌ولێر ،2005
• خه‌لیل ئیسماعیل محمد، کۆمه‌ڵى مه‌ده‌نى و ئاینده‌ى گروپه‌ ئیتنیه‌کان له‌عێڕاقدا،سه‌نته‌رى لێکۆلینه‌وه‌ى
ستراتیجى،گۆڤار،ژماره‌ 1 ،ساڵى 2004،
• رۆرى ئۆبرین, مێژووى فه‌لسه‌فیانه‌ى بیرۆکه‌ى کومه‌لگاى مه‌ده‌نى,وه‌رگێرانى :ئاوات
ئه‌حمه‌د,سه‌رده‌م,گوڤار,ژماره‌ 33,سلیمانى ,2004.
• رید باسیل ئه‌لشانى،کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى ،وه‌رگێڕانى :رۆف بێگه‌رد سه‌رده‌م،گۆڤار،ژماره‌ 33،حوزه‌یرانی
2004،
• زاهیر محمدى و یاسین حاجى زاده‌، فه‌رهه‌نگى سیاسى ئاره‌ش،چاپخانه‌ى ڕۆژهه‌ڵات ،وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده‌
،هه‌ولێر ،ساڵى 2006،
• سه‌عید محمه‌د به‌رزنجى، بنه‌ما تیۆریه‌کانى کومه‌لگاى مه‌ده‌نى و ره‌ هه‌نده‌ روشنبیریه‌
کانى,گه‌لاوێژ,گوڤار,ژماره‌ 2_3,سلیمانى,2006.

• عبدالکریم سروش ,(ئایین ,لیبوردن,مه‌ده‌ نیه‌ ت),وه‌رگێرانى:یوسف محمد صادق,هه‌ژان,گوڤار,ژماره‌
9_10, 2002
• عه‌بدوڵڵا عه‌لیاوه‌یى، کوردستان له‌سه‌رده‌مى ده‌وڵه‌تى عوسمانى دا،سه‌نته‌رى لێکۆڵینه‌وه‌ى ستراتیجى
کوردستان، سلێمانى ،چاپى دووه‌م،2004،لا 124-126.
• عومه‌ ر عه‌ لى غه‌ فور, به‌ ئایدولوژیا کردنى ئاین ,جاپى یه‌ که‌م ,جاپخانه‌ى زین,2002.
• فالح عبدالجبار ،ده‌وڵه‌ت ،کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى و وه‌چه‌رخانى دیموکراسى له‌عێڕاقدا،وه‌رگێڕانى :ئاوات
ئه‌حمه‌د ،چاپى یه‌که‌م ،چایخانه‌ى داناز ،سلێمانى ،2001،
• فه‌رهاد محمودحاتم و هێمن جبار محمود،ده‌رکه‌وتنى شارستانى ،نوێ بوون ،گۆڤار،ژماره‌ 7 ،ساڵى 2009،
• که‌ریم ئه‌بو حه‌لاوه‌، گیرو گازى چه‌مکى کۆمه‌ڵى مه‌ده‌نى ،وه‌رگێڕانى :ئیسماعیل کورده‌و ئه‌وانى تر،چاپى
دووه‌م،له‌ بڵاوکراوه‌کانى سه‌نته‌رى لێکۆڵینه‌وه‌ى فکرى و ئه‌ده‌بى نما،هه‌ولێر،2004،
• مه‌روان مه‌زهه‌ر جافر,کومه‌لکاى مه‌ده‌ نى له‌ هزرى بیرمه‌ندانى به‌ یمانى کومه‌لایه‌تى,کوج,کوفار,زماره‌
13,سلیمانى,2010.
• مه‌ریه‌م پورنه‌زه‌ر ،کۆمه‌ڵى مه‌دنى چی یه‌؟،وه‌رگێڕانی یاسین عومه‌ر ،چاپى یه‌که‌م،چاپخانه‌ى
داناز،سلێمانی ،2003،
• مه‌ریوان وریا قانع، شوناس وئالوزى , جاپى یه‌که‌م,جاپخانه‌ى ره‌نج,سلیمانى,2004,
• مه‌نوچیهر موحسنى، ده‌ روازه‌ کانى کومه‌لناسى,وه‌ر گیّرانى :ریبوار سیوه‌ یلى وئه‌ وانى تر,جاپى یه‌ که‌ م,
جاپخانه‌ ى وه‌ زاره‌ تى په‌ روه‌رده‌,هه‌ ولێر,2002.
• موسا ئیبراهیم ،فیکرى سیاسى خورئاوا(له‌ مه‌کیافیلیه‌ وه‌ تا مارکس),وه‌ رکیرانى :شوان ئه‌حمه‌د,جاپى
دووه‌م,ده‌ زکاى جاپ وپه‌خشى سه‌رده‌م,سلیمانى,2007.
• موسته‌فا مه‌له‌کیان ,سیکولاریزم وحکومه‌تى ئاینى,وه‌رکیرانى:سه‌ عدى حه‌مه‌ خان,هه‌ژان ,گوڤار,ژماره‌ 13,
2004.
• مۆنتیسکۆ ،رۆحى یاساکان،وه‌رگێڕانی،ئیدریس شێخ شه‌ره‌فی ،چاپى یه‌که‌م،چاپخانه‌ى وه‌زاره‌تى
په‌روه‌رده‌،هه‌ولێر،
• ئارام جه‌مال سابیر،کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى (ده‌سه‌ڵاتێکى به‌رده‌م ده‌سه‌ڵات )،رۆشنگه‌رى ،گۆڤار
22،سلیمانی،2007،
• یوسف گۆران ،سه‌ره‌تایه‌ک بۆ تێگه‌یشتن له‌ چه‌مکى هاوڵاتییبوون ،له‌ بڵاوکراوه‌کانى مه‌کته‌بى بیرو
هۆشیارى (ى .ن.ک) ،سلێمانى ،2002،
• عبدالوهاب حمید رشید، التحول الدیموقراگى والمجتمع المدنی،الگبعه‌ الاولى ،دار المدى للپقافه‌ والنشر
،سوریه‌،2003،
• جون إربیبرغ،المجتمع المدنی(من الیونان حتى القرن العشرین)،ترجمه‌ حسین ناڤم وعلى حاکم صالح ،
الستراتیجیه‌ ،بغداد 2007،ص21.
• مصگفى النشار،الحریه‌ والدیموقراگیه‌ والمواگنه‌ (قرأه‌ فی فلسفه‌ ارسگو السیاسیه‌ )،الگبعه‌ الاولى ،الدار
المصریه‌ السعودیه‌ للگباعه‌ والنشر والتوزیع ،القاهره‌ ،2009.

• فیصل شنگاوى،محاچرات فی الدیمقراگیه‌،الگبعه‌ الاولى ،دار الحامد للنشر والتوزیع ،عمان ،الاردن،بدون
سنه‌ الگبع .
• الحبیب الجنحانى وسیف الدین عبدالفتاح اسماعیل, المجتمع المدنى وابعاد الفکریه‌,الگبعه‌ الاولى , دار الفکر
المعاصر, دیمه‌ شق,2003 .
• ئه‌نته‌رێت:
• به‌رنامه‌ى به‌خشین،www.payam.tv.
• تعریف المجتمع لغه‌ واصتلاحاَmawdoo3.com .
• ابراهیم عبدالله‌ محمد امین به‌ ریوه‌ به‌رى فیر کردنى نا ئاسایى پاریزگاى سلیمانى له‌ به‌روارى
12/3/2018..