جۆری توێژینه‌وه‌ : Original Article

نوسه‌ران

به‌شی زمانی كوردی، كۆلێژی په‌روه‌رده‌، زانكۆی گه‌رمیان ،هەرێمی کوردستانی عێراق

پوخته‌

ئه‌م تیۆرییه له‌ زمانی ئینگلیزی به، (‌The role and reference grammar) ناو ده‌برێت  له‌زمانی كوردیدا زاراوه‌ی رێزمانى  ڕۆڵ و  ئاماژه یان رێزمانى  ڕۆڵ وسه‌رچاوه‌ی بۆ به‌كار ده‌هێنرێت. بە پێچەوانەی تێڕوانینی چۆمسکی، ڕێزمانی ڕۆڵ و ئاماژەدان بە زمان وەک سیستەمێک بۆ کرداری کۆمەڵایەتی پەیوەندی و لێرەوە شیکاری ڕۆڵی پەیوەندیکردنی پێکهاتە ڕێزمانییەکان لەبەرچاو دەگرێت كه‌ لەم تیۆرەدا ڕۆڵێکی جەوهەری دەگێڕن. ئەوەی چەمکی ڕێزمانی RRG لە شێوازى پێوانەيى  جیا دەکاتەوە، ئەو بۆچوونەیە کە دەڵێت  پێکهاتەی ڕێزمانی ناتوانرێت شي بكرێتەوە يان لێي تێبگەين ئەگەر لە ڕێگەى گەڕانەوە بۆ  ئەرکى واتادارى  و پەیوەندیدارەکانی نەبێت. دروستكردنى ڕستە بابەتێكى  ڕستەسازی سەربەخۆ نییە، بەڵكو بە شێوەيەك سەيردەكرێت كە دروستكردنى ئەو ڕستەيە تا ڕادەيەك بەندە بە هۆكارى واتاییه‌وه‌. بۆ پێكهاته‌ی زانیاری دوو لایەنی هەیە کە پەیوەندییان بە یەکەوە هەیە. یەکەمیان دۆخی زانیاری یان چالاکیی ئاماژەکان و ئەوانی تر ئەو پەیوەندییە پراگماتیكیانه‌یه‌ کە بەهۆی ئاماژەکان و ئه‌وه‌ی لە نێوانیاندایه‌ دروست دەبن.  

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان

ناونیشانی توێژینه‌وه‌ [English]

Grammar of role and sign in Kurdish language

نوسه‌ران [English]

  • Azhin Salih
  • Omed Barzo

Kurdish Language Department، Education College، Garmian University، Kurdistan Region of Iraq

پوخته‌ [English]

This theory is called ( The role and reference grammar) in English language , ( Rezmani Rolu Amazha or( Rezmani Rolu sarchawa)  is used in Kurdish language and in Persian Language( Dastoor Naqish u Estrjah) is utilized as well.This theory can be distinguished from Chomiskys' theory  that doesn't merely shed the light on deep and surface structure.However it studies the syntax  through relying on meaning.This theory has been expressed by Van Valin ,later  it has also been furthur developed.Van Valin has normally tried to be copatible with other languages to the extent  that (peripher) is thought to be non argument but obligatory representation is considered to be argument.Furthurmore in logical structure that is a  essential aspect of this theory  for various form functions exploits cultural perform analysis- David Dowty.
In this analysis active and static actions are considered as a basic categories and other categories were derived from these two types.

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان [English]

  • Grammar of role and indication
  • historical basis
  • syntax
  • parity of the word
  • and information