جۆری توێژینه‌وه‌: Original Article

نوسه‌ران

Geography Department, College of Education, Koya University

10.24271/garmian.207208

پوخته‌

گرفتی پاشماوە رەقەکان و چۆنیەتی بەرێوەبردن و چارەسەرکردنیان لە ئێستادا بە یەکێک لە گرفتە جیهانیەکان دادەنرێت بەهۆی ئەوکاریگەریە بەرفراوانەی کە پاشـماوە رەقەکان هەیانە لەسەر ژینگە و تەندروستی کۆمەڵگا، بەهەمان شێوە، لە شاری ڕانیە ئەم گرفتە بەروونی بەرچاو دەکەوێت. لەم سۆنگەیەوە، لەم توێژینەوەیەدا هەڵسەنگاندن دەکەین بۆ مەترسی پیسبوونی ئاوی ژێرزەوی لە شاری ڕانیە لە ژێر کاریگەری پاشماوە رەقەکان بە بەکارهێنانی مۆدێلی DRASTIC کە یەکێکە  لەو میتۆدانەی کە زۆرترین بەکارهێنانی هەیە لەم بوارەدا. توێژینەوەکە پشتی بەستوە بە داتای مەیدانی و نوسینگەیی، هەردوو میتۆدی وەسفی و شیکاری ئاماری بەکارهێناوە بۆ گەیشتن دەرئەنجامەکانی توێژینەوەکە. لەکۆتاییدا ئەم توێژنەوەیە گەیشتوە بەو دەرئەنجامەی کە ئاستی مەترسی پیسبوونی ئاوی ژێرزەوی لە شاری ڕانیە لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر دەگۆرێت، بەڵام بەشێوەیەکی گشتی هیچ بەشێک لە ناوچەی لێکۆڵینەوە ناکەوێتە چوارچێوەی پۆلێنی ئاستی مەترسیداری بەرز، بەجۆرێک %80 لە رووبەری شارەکە پۆلێنکراوە بە ئاستی مەترسیداری نزم و زۆر نزم، %20 پۆلێنکراوە بە ئاستی مەترسیداری مام ناوەند لەرووی مەترسی پیسبوونی ئاوی ژێرزەوی.

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان

  1. احمد وزان، 2014. دراسة کمیة المخلفات المعاشیة فی مدینة اللاذقیة و حاجاتها من الحاویات و التوزیع المکانی لها باستخدام نظم المعلومات الجغرافیة (GIS)، مجلة جامعة تشرین للبحةث و الدراسات العلمیة- سلسلة علوم الهندسیة، المجلد 36، العدد 5.
  2. خلف حسین الدلیمی، 2009. تخطیط الخدمات المجتمعیة و البنیة التحتیة، الطبعة الاولى، دار صفاء للنشر و التوزیع، عمان.
  3. خلیل کریم محمد، 2008. المیاە الجوفیة فی سهل شهرزور وامکانیات استثمارها، رسالة ماجستیر، (منشور)، جامعة السلیمانیة، کلیە العلوم الانسانیة.
  4. خەبات عبداللە، 2005. بنەما تیۆریەکانی جوگرافیای عەسکەری کوردستانی باشوور، بەرێوەبەرایەتی چاپ و بلاوکردنەوەی وەزارەتی رۆشنبیری، چاپی دووەم
  5. سەرکار حمد خدر، هەڵەت رشید، 2016. پەرەپێدانی دەرامەتی ئاو لە ئیدارەی راپەرین، پاشکۆی گۆڤاری راپەرین، ژمارە ٦، لا 1-34.
  6. عبدالصاحب ناجی رشید البغدادی، ضرغام خالد ابوکلل، 2008. التحلیل المکانی لمشکلة المخلفات الصلبة فی مدینة النجف الاشرف، مجلة القادسیة للعلوم الانسانیة، المجلد 11، العدد 3.
  7. عەبدوڵا غەفور، 2003. فەرهەنگى جوگرافی کوردستان، دەزگاى چاپ و پەخشى سەدرەم، سلێمانى.
  8. فٶاد خالد سعید،2014. النفایات الصلبة السکنیة و التجاریة فی مدینة السلیمانیة و امکانیات تدویرها من الناحیة الصناعیة، اطروحة دکتوراە، کلیة التربیة، جامعة کویة، غیر منشورة.
  9. محمد علی قادر، 2014. نواندنی کارتۆگرافی تایبەتمەندیە سروشتیەکانی قەزای ڕانیە بەبەکارهێنانی GIS و RS، نامەی ماستەر (بلاو نەکراوە)، کۆلێژی زانستەمرۆڤایەتیەکان، زانکۆی سلێمانی 2014.
  10. میهره‌بان نوشیروان فواد، 2014. محافظة‌ السلیمانیة‌ دراسة‌ فی الجغرافیة‌ الاقلیمیة‌، اطروحة‌ دکتوراه، جامعة‌ السیمانیة‌، کلیة‌ العلوم الانسانیة‌، قسم الجغرافیة،‌ غیر منشورة‌.
  11. وەزارەتى شارەوانى و گەشتوگوزار،سەرۆکایەتى شارەوانى ڕانیە، 2016. نەخشەى بنەڕەتى شارى ڕانیە.
  12. پشتیوان شەفیق ئەحمەد، 2009. شیکردنەوەیەکى جوگرافی بۆدانیشتون لەقەزاى ڕانیە لە (1957-2006)، نامەى ماستەر، کۆلێژى زانستەکۆمەڵایەتیەکانى زانکۆى کۆیە، کۆیە.
  13. Abdullah TO, Ali S., AL Ansari N., 2016. Groundwater assessment of Halabja Saidsadiq Basin, Kurdistan region, NE of Iraq using vulnerability mapping, Arabian Journal of Geoscience, 9, 223.
  14. Alan G. Heath, 1995. Water Pollution and fish physiology, 2nd Edition, Lewis Publishers, New York.
  15. Aller L, Bennet T, Lehr JH, Petty RJ, Hackett G, 1987, DRASTIC: A standardized system for evaluating groundwater pollution potential using hydrogeologic settings. EPA-600/2–87– 035
  16. Diary Ali Mohammad Ameen Al-Manmi, 2008. Water Resources management in Rania area, Sulaimania NE-Iraq, Ph.D. Thesis, Unpublished, College of Science, University of Baghdad.
  17. Hudak, P.F., 1998. Groundwater monitoring strategies for variable versus constant contaminant loading functions. Environ. Monit. Assess. 50, 271-288.
  18. Javadi S, Kavehkar N, Mohammadi K, Khodadi A, Kahawita K (2011) Calibration DRASTIC using field measurement, sensitivity analysis and statistical method to assess groundwater vulnerability. Water International 36 (6): 719-32
  19. Moo-Young, H., Johnson, B., Johnson. A., Carson, D., Lew, C., Liu, S, and K. Hancock, 2004. Characterization of infiltration rates from landfills: Supporting groundwater modeling efforts. Environ. Monit. Assess. 96, 283-311.
  20. Stoline, M. R., Passerp, R. N., and M. J. Barcelona, 1993. Statistical trends in groundwater monitoring data at a landfill site – A case study. Environ. Monit. Assess. 27 (3): 201-219.
  21. Voudouris, K., Kazakis, N., Polemio, M., Kareklas, K., 2010. “Assessment of Intrinsic Vulnerability Using the DRASTIC model and GIS in the Kiti Aquifer, Cyprus”, European Water 30: 13–24.
  22. Boughriba, M., A. Barkaoui., Y. Zarhloule., Z. Lahmer., B. El Houadi and Verdoya, M., 2009. “Groundwater Vulnerability and Risk mapping of the Angad Tran boundary Aquifer Using DRASTIC index method in GIS environment”, Arabian Journal of Geosciences 3 (2): 207–220.
  23. Salahaddin A., and Dara H., 2012, Groundwater Vulnerability Map of Basara Basin, Sulaimani Governorate, Iraqi Kurdistan Region., Iraqi Journal of Science, 53 (3): 579-594.
  24. Lee S., 2003. Evaluation of waste disposal site using the DRASTIC system in southern Korea. Env Geol 44: 654- 664.
  25. Civita, M. V., De Maio M., and Fiorucci A., 2009. The Groundwater Resources of the Morainic Amphitheatre : A Case Study in Piedmont, American Journal of Environmental Sciences 5 (4): 578-587.
  26. Abdullahi U. S., 2009. Evaluation of Models for Assessing Groundwater Vulnerability to Pollution in Nigeria”, Bayero Journal of Pure and Applied Sciences 2 (2): 138 – 142
  27. Li, R., and Merchant, J.W., 2013. Modeling Vulnerability of Groundwater to Pollution under Future Scenarios of Climate Change and Biofuels-Related Land use Change: a case Study in North Dakota, USA, The Science of the total environment 447: 32–45.
  28. Fitts, C. R. 2013. Groundwater Science, 2ed. Academic Press., United States of America. 672 p.