پاڵنەرەکانی بوون بە ژنی خاوەن کار لە کۆمەڵگەی کوردی /شاری سلێمانی بە نمونە

قادر, ژیا عباس; فقێ صالح, ئاڤان فواد

doi:10.24271/jgu.2022.153698

پاڵنەرەکانی بوون بە ژنی خاوەن کار لە کۆمەڵگەی کوردی /شاری سلێمانی بە نمونە

جۆری توێژینه‌وه‌ : Original Article

نوسه‌ران

ژیا عباس قادر

ئاڤان فواد فقێ صالح

بەشی کاری کۆمەڵایەتی// کۆلێژی زانستە مرۆڤایەتیەکان // زانکۆی سلێمانی

https://doi.org/10.24271/jgu.2022.153698

پوخته‌

ئەگەر ئاوڕێك لە مێژووی مرۆڤایەتی بدەینەوە دەبینین هەمیشە ژن توانیویەتی ئەو ڕۆاڵنەی بۆی دەست نیشان كراوە لە نێو چوارچێوەی ماڵ بەباشترین شێوە ئەنجامی بدات، ئەگەرچی لەم سااڵنەی دوایی ژنان توانیان سەركەوتنی بەرچاو بەدی بهێنن لە ڕۆڵێكی نوێی جیاواز لەوەی پێشوو پیادەیان كردووە ئەویش ڕۆڵیانە لە بازاڕی كارو بازرگانیدا ،لەکاتێکدا هێشتا لە زۆر جێگاو ناوچە قبوڵكراو نیە و لە زۆرێك لە كلتورەكان ڕێگریان بۆ دروست دەكرێ هەربۆیە كێشەی ئەم توێژینەوەیە خۆی دەبینێتەوە لە دۆزینەوەی وەاڵمێكی زانستی بۆ ئەم پرسیارە سەرەكیانە ، كە بریتیین لەوەی ئەو پاڵنەرانە چین وا دەكات ژنێك ببێتە خاوەن كار ؟ ئاستەنگە كلتوری و خێزانیەكان چین لە پێش ژنی خاوەن كار ؟ گرنگترین ئامانجی توێژینەوەكە ، بریتیە لە زانینی پەیوەندی نێوان ژنانی خاوەن كارو ئەو پاڵنەرانەی هانیان دەدات بۆ بوون بە خاوەن کار لەالیەک و لەالیەکی دیکە پەیوەندی نێوان ژنانی خاوەن كارو ئاستەنگە كۆمەاڵیەتیانەی دێتە ڕێگەیان بە پێی زۆرێك لە گۆڕاوە كۆمەاڵیەتیەكان، توێژینەوەیەكە چۆنێتیەو پشتی بە میتۆدی لێكۆڵینەوەی بار بەستووە و ئامرازی چاوپێكەوتنی بەكارهێناوە ، كۆمەڵگەی توێژینەوەكە بریتیە لە ژنانی خاوەن كار لە شاری سلێمانی و (12) ژنی خاوەن كاری وەك نموونەی توێژینەوەكە وەرگرتووە بەشێوەیەكی مەبەستدار و لە جۆری تۆپەڵە بەفرینە .لە گرنگترین دەرئەنجامەكانی توێژینەوەكە ، بریتییە لەوەی زۆربەی ئەندامانی نموونەی توێژینەوەكە تەمەنیان لە نێوان )52-52 )ساڵیدایەو پاڵنەری سەرەكی بونیان بە ژنی خاوەن كار پەیوەستە بە شێوازی پەروەردەكردنی خێزانیان و پاڵپشتی خێزان بە تایبەت هاوسەر، دەستەبەركردنی ژیانێكی شایستەو بەدەستهێنانی سەربەخۆیی ئابووری، ئاستەنگی سەرەکی پێشیان بریتیە لە تێڕوانینی نەرێنی کۆمەڵگە و قسەوباس ونەبونی پاڵپشتی دارایی

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان

پاڵنەرەکانی بوون بە ژنی خاوەن کار

ژنی خاوەن کار لە کۆمەڵگەی کوردی

شاری سلێمانی

ناونیشانی توێژینه‌وه‌ English

Motivations for becoming a woman entrepreneur in Kurdish society / Sulaimani for example

نوسه‌ران English

Zhiya Qadir

Avan Faqesalih

Department of Social Work// College of Humanities // Sulaimani University

پوخته‌ English

This research is mainly focusing on finding a scientific response for the quest, it indicates the motives that make a woman become a business woman and aims at finding the challenges of the culture and family the working woman may encounter. It shows the community likewise.
Most importainly, the research aims to know about the relationship between the worker and community obstacles encountered in terms of many socially changed factors such as age, social status, and education, nature of the profession, business, industry, and services. This research is about auality depending on the status using an interview mechanism of investigative methodology for obtaining relastic and scientific data. The research targeted the female working people in sulaymaniyah. These targets were (40) working people considered specimens of research taken from the snows ball type.
Most importainly is the outcome of the research. Many of the research target specimens were between (25-45) years of age. They were married woman involved in the following fields of works, food makind, household designing, kindergarten and daycare centers, cafeteria, etc.
These outstandingtargets were mostly reterating that motives behind the idea of becoming workers were due to their family upbringing pedagogy, family and spouse support. However, their struggle within the working class was to achieve a deserving livelihood fir themselves and ther children. In addition, becoming finicially independent is another motive which their education, certificate, and knowledge facilitated the chance for them.

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان English

Motivations for becoming an entrepreneurial woman

Women entrepreneurs in Kurdish society

Sulaimani

یەكەم : سەرچاوە كوردیەكان

1 . شاملۆ ، سەعید ، قوتابخانەو تیۆرەكانی دەروونزانی كەسایەتی ، وەرگێڕانی فرمێسك رزگار – سیدۆ داود ، خانەی چاپ و پەخشی رێنما ، سلێمانی ـ چاپی یەكەم ، 2019.
1. قەرەداغی ، مهاباد ، ئازادكردنی مێژوو ، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم ، چاپی یەكەم ، سلێمانی ، 2002.
3 . قەرەچەتانی ، كریم شەریف ، سایكۆلۆژیای گشتی ، چ 1، هەولێر ، 2006
1. مەجید ، ڤیان ، ژن-تاك-سیاسەت ، چاپخانەی بینایی، سلێمانی ، چاپی یەكەم ، 2007.
2. هەدییە ، عبداللە و مەحمود ، جاسم ، ڕۆڵی سیاسی ژن ، سەنتەری نیشتمانی بۆ لێكۆڵینەوەی جێندەر ، سلێمانی ، چاپی یەكەم ، 2007.
دووەم : سەرچاوە عەرەبیەكان
1. بیترجیك ، لوری رودمان ، علم النفس الأجتماعى للجندر (كیف تشكل الهیمنە والحمیمە للعلاقات بین النوعین ، ترجمە راقیە الدویك ، المركز القومى للترجمە ، وزارە الثقافە ، القاهرە ، 2017.
2. حوسو ، عصمت محمد ، الجندر (الأبعاد الأجتماعیە ەالثقافیە) ، دار الشروق للنشر والتوزیع ، الاردن ، ط 1 ، 2009 .
3. الخولى ، سناء ، الزواج والعلاقات الأسریە ، دار النهظه العربیە ، 1984 .
4. دعبس ، محمد یسرى ابراهیم ، الثقافە والشخصیە (دراسات فی الانثروبولوجیا السیكولوجیە) 1997.
5. . رزاقی ، ابراهیم و امنە بختیارى واخرون ، عمل المرأة ( مقاربات دینیە والاجتماعیە ) ، ترجمە محمود سبكار ، مركز الحضارە لتنمیە الفكر الاسلامی ، بیروت ، طبعە الاول 2013 .
6. عبیدالعزیز،سلامە ، و العقار ، عبدالسلام، علم النفس الاجتماعى ، دار النهظە العربیە ، القاهرە ، 1980
7. الساعاتى، سامیە حسن ، الثقافیە والشخصیە ، دار النهظە العربیە ، بیروت ، ط2 ، 1983.
8. السودیدی ، جمال السند ، المرأة والتنمیە ، الأمارات العربیە المتحدة ، ابو ظبی ، طبعە الثانى ، 2019.
9. السید ،الحسینی ، النظریە الأجتماعیە و دراسە التنظیم ، دار المعارف ، ظبعة الرابع ، مصر ، 1983 .
10. عبدالحمید ، عبدالمطلب ، اقتصادیات تمویل المشروعات الصغیرە ، الدار الجامعیە ، الاسكندریە ، 2009.
11. غلیون ، برهان ، العولمە واثرها على المجتمعات العربیە ، بیروت ، 2005.
12. لطفى ، طلعت ابراهیم ، النظریە العاصرە فى علم الاجتماع، دار الغریب للطباعە والنشر والتوزیع ، القاهرە ، 2009.
13. معجم اللغە العربیە ، المعجم الوسیط ، الجزء الثانی ،مطبعە مصر ، القاهرە ، 1961.
14. مهنا ، أمیمە فۆاد ، المرأة والوظیفە العامە ، دار النهظە العربیە ، القاهرە ، 1984.
سێیەم : سەرچاوە ئینگلیزیەكان

20 . Oxford,Dictionary . p oo

21 . Duflo,E,women empowerment and economic literature , vol 50,NO 41,2012.

چواەم : سەرچاوە فارسیەكان
1. دكاری ، فرانسیس ، كوربى ، كریستین ، ساختارهای جدید خانوادە ، رسالە الیونسكو ، العدد 230 ، 1368.
2. كثین ، بیل مك ، تاملی در بارە خانوادە تك فرزمد ، مجلە سیاحق غرب ، 2015
نامەی ماستەرو تێزی دكتۆرا

یەكەم :سەرچاوە عەرەبیەكان
1. حسون ، تماضر ، تأثیر عمل المرأة على تماسك الاسرە فی المجتمع العربی ، المركز العربی للدراسات الامنیە والتدریب ، الریاض ، 1996 .
25.عبدالله ،سمیر و حتاوى،محمد ، سیاسات تطویر مشاركە المرأة فی ریادە الاعمال فی دولە فلسطین ، معهد ابحاث السیاسات الاقتصادیە الفلسطينی ، ماس 2014 .

26.غیات ، بوفلجە ، المعوقات الثقافیە لسیدات الاعمال العربیات ، حالە الجزائر ، المۆتمر الاقلیمی حول المشاریع المتناهیە الصغیرە فی البلدان العربیە ، الكویت ، 28-29 اكتوبر ، 2015.

27.فرحات ، نادیە ، عمل المرأة وأثره على العلاقات الاسریە الأكادیمیە ، الدراسات الاجتماعیە والاقتصادیە ، العدد 8 ، جامعە الشلف ، 2012.
1. كازوز ، فاطمە عمر ، معوقات تمكین المرأة الاقتصادی والحلول المقترحە بمدینە لیبیا ، دراسە الحالە ، رسالە ماجستر غیر منشورە ، جامعە مولانا ابراهیم الاسلامیە الحكومیە مالانج ، 2016.
2. منظمە العمل الدولیە ،الضعف الرائدات الاعمال الشابات ، دراسە حالە عن الاقتصاد غیر الرسمی الاثيوبی ،جنیف ،2009.
3. الولیدات ، عریب عبدالرحمن ، دور المشاریع الصغیرە فی تمكین المرأة الریفیە فی محافظە مأدبا (2010-2014) ، دراسات العلوم الامسانیە و الاجتماعیە ، المجلد 46 ، العدد 1، 2019.
دووەم : سەرچاوە ئینگلیزیەكان
1. Tefera, Gemechis, Attitude of college students to wards Enterpreneurship , a case study of Addis Ababa, University and RIFT Valley university college , Addis Ababa , Ethiopia , 2007.
2. Smock ,Audrey chapman, womens education in developing countries opportunities and outcomes ,Newyork,1981.
33 .Nsengimana , Simon , CHALLENGES TO WOMEN ENTERPRENENURSHIP IN KIGALI , RAWANDA ,Thesis submitted in fulfillment of the requirements for the degree: master of technology , business Administration in Enterprenuershi in the faculty of business and Management Sciences , sep,2017

سایتەكان

34 .منظمە العمل العالمیە ، التحرش الجنسی فی المكان العمل ، بتاریخ 2017 ، على الموقع الكلرونی ، http//www.ilo.org./wcmsp5/groups/public..endorm.