جۆری توێژینه‌وه‌ : Original Article

نوسه‌ر

بەشی كوردی / كۆلێجی زمان / زانكۆی سلێمانی

10.24271/jgu.2021.142239

پوخته‌

ناونیشان و بواری توێژینەوەكە :
توێژینەوەكە تایبەتە بە ( ڕۆڵی تەواوكەر لە پێكهاتەی ڕستەدا )، لە زمانی كوردیدا – شێوەزاری سلێمانی، بواری توێژینەوەكەیش لە ئاستی ڕستەسازیدایە، كە لێكۆڵینەوە لەم ئاستەی زماندا، بەبێ‌ واتا نابێت، چونكە ڕستە وەك كەرەستە و دانەیەكی زمانی، دوو دیوی هەیە، یەكێكیان فۆڕمەكەیەتی و ئەوی تریشیان ناوەرۆك ، یان واتاكەیەتی.
گرنكیی توێژینەوەكە: توێژینەوەكانی پێشتر ، كە لەبارەی تەواوكەرەوە ئەنجامدراون، یان ئاماژەیان بۆ تەواوكەر تێدایە، زیاتر گرنگییان بەو تەواوكەرانە داوە، كە لەناو فرێزی كرداریدان، بەبێ‌ ئەوەی باس لەو جۆرانە بكەن، كە دەكەونە ناو فرێزی ناوییەوە. لەم توێژینەوەیەدا، تەواوكەرەكانی هەردوو پێكهاتەكەی ڕستە ( فرێزی ناوی و فرێزی كرداری ) شیكراونەتەوە و خراونەتەڕوو. لە لایەكی ترەوە، لە سەرچاوە ڕێزمانییە كوردییەكاندا، تەنیا ئاماژە بۆ ئەو تەواوكەرانە كراوە، كە پەیوەندییان بە لایەنی ڕۆنان و واتای ڕستەوە هەیە، واتە بە لابردنیان لایەنی ڕێزمانی و واتایی ڕستە دەشێوێت. لەم توێژینەوەیەدا، باس لەو تەواوكەرانەیش كراوە، كە كاریگەرییان لەسەر بیر هەیە، بەبێ‌ ئەوەی هیچ پەیوەندییەكیان بە لایەنی ڕێزمان و واتای ڕستەوە هەبێت.




واتە ئەو ڕاستییە خراوەتەڕوو، كە تەواوكەر مەرج نییە، هەمیشە ئەگەر لە ڕستەدا لابرا، لایەنی ڕێزمانی و ناوەرۆكی ڕستە تێكبچێت، بەڵكو هەندێك جۆری تەواوكەر هیچ كاریگەرییەكیان لەو ڕووەوە نابێت.

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان

ناونیشانی توێژینه‌وه‌ [English]

The Role of Complementation in the Structure of the Sentence

نوسه‌ر [English]

  • azad hussin

بەشی كوردی / كۆلێجی زمان / زانكۆی سلێمانی

پوخته‌ [English]

This research, under the title (The Role of Complementation in the Structure of the Sentence), in the Kurdish language - the form of the Sulaymaniyah dialect, analyzes and shows an exact complement or method of the verb from the point of view of the types of complement, as it classifies the verb in terms of those verbs, which it accomplishes because of that complement. The research reached several results, including that both of the sentence structures (the noun phrase and the verb phrase) have their own complement, meaning that the complement in the sentence must be analyzed and shown according to the level of those two structures.

  • بە زمانی كوردی :

    • ئازاد ئەحمەد حسەین (2008)، سینتاكسی كرداری لێكدراو لە شێوەزاری هەورامیدا، نامەی دكتۆرا ، كۆلیجی زمان ، زانكۆی سلێمانی .
    • د. محەمەدی مەحوی، د. كاروان عومەر قادر، م. شیلان عومەر حسێن (2010)، دروستەی كردار، سلێمانی .
    • ساجیدە عەبدوڵڵا فەرهادی (2008) ، ڕستە و پاش ڕستە ، چاپی یەكەم ، هەولێر.
    • عومەر مەحموود كەریم ( 2004)، كاری تێپەڕ و تێنەپەڕ لە زمانی كوردیدا ( كرمانجی خواروو) ، نامەی ماجستێر ، كۆلیجی پەروەردە - ئیبن رشد ، زانكۆی بەغداد .
    • فەرەیدون عەبدول محەمەد (2008)، سینتاكسیی كرداری لێكدراو لە شێوەزاری هەورامیدا، نامەی دكتۆرا ، كۆلیجی زمان ، زانكۆی سلێمانی .
    • محەمەد عومەر عەول ( 2001) ، دابەشبوونی كرداری لێكدراو لەڕووی داڕشتن و ئەركەوە لە كرمانجی خواروودا، نامەی ماستەر، كۆلیجی زمان ، زانكۆی سلێمانی .
    • محەمەد عومەر عەول ( 2008)، كردەی تەواوكردن لە كرمانجی خواروودا، نامەی دكتۆرا، كۆلیجی زمان ، زانكۆی سلێمانی.
    • یوسف شریف سعید (1998)، كاری لێكدراو لە كوردی و فارسیدا، نامەی دكتۆرا، كۆلیجی ئاداب، زانكۆی سەلاحەدین ، هەولێر .

     

    بە زمانی عەرەبی :

    • جون لاینز ( 1987) ، اللغە و المعنی و السیاق ، ترجمە : د. عباس صادق الوهاب ، ط 1، دار الشۆون الثقافیە العامە ، بغداد .

     

    بە زمانی ئینگلیزی :

    • Cook ,V. and New son , mark (1997) , Chomsky‌s universal  grammar  , 2nd  edition  , Black well : Oxford .
    • Cruse, D. Alan, (2000) , meaning in language : An Introduction to Semantics and pragmatics , Oxford  university   press .
    • Crystal, David , (1993) , a Linguistics and Phonetics reprinted, 3ed edition , Black well , Oxford.
    • Crystal, David, (2003),A dictionary of linguistics and phonetics, 5th edition , Black well : Oxford .
    • Hageman ,Lillian , (1998) , Introduction  to  government  and binding  Theory , reprinted , 2nd  edition ,Oxford : Black  well.
    • Mathews, P.H (1997), The concise Oxford Dictionary of Linguistics, Oxford university press.
    • Radford , Andrew ,( 1997) , transformational grammar a first course , reprinted, Cambridge   university   press.
    • Trask , R.L.(1993), A dictionary of grammatical  in linguistics , Rutledge  , London.
    • U R L : http: //www.Silewp |2006|-006.html .
    • Van Valin , JR. Robert D. (2001) , An introduction  to  syntax, Cambridge  university  press  .