جۆری توێژینه‌وه‌ : Original Article

نوسه‌ران

1 بەشى زمانى کوردى/کۆلێژى پەروەردە/زانکۆى سەلاحەددین/هەولێر/عیراق

2 زانکۆی ڕاپەڕین/ کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت/ بەشی زمانی کوردی

پوخته‌

ئەم توێژینەوەیە بە ناونیشانی "پەیوەندیی نێوان فەرهەنگی عەقڵی و ئەو زانستانەی شیکردنەوە لەبارەیەوە دەکەن" لە سنوری زانستی (زیندەزمانەوانیی – Bio-linguistics))دایە و تیایدا هەوڵدەدریت لە ڕوانگە جیاوازەکانی زانستە پەیوەندییدارەکان، بە زانستی فەرهەنگی عەقڵییەوە شیکردنەوە و لێکدانەوە بۆ فەرهەنگی عەقڵی و تایبەتمەندیییەکانی بکرێت. توێژینەوەکە لە دوان و شیکردنەوەکانیدا پەیڕەوەی تەنها لە ڕێبازی شیکاری پەسەنکەرانە ناکات، بەڵکو بە گوێرەی پێویستیی توێکاریییەکی ئەو ئەندامانەی مێشک و جەستەش دەکات کە بەرپرسی بەرهەمهێنان و بەکارهێننای ئاخاوتنن. توێژینەوەکە لە دو بەشدا جۆر و پێویستیی ئەم پەیوەندییانە ڕوندەکاتەوە، بەم  شێوەیە:
بەشی یەکەم تەرخانکراوە بۆ پەیوەندیی نێوان فەرهەنگی عەقڵی و زانستی زمانەوانیی، لە بەشی دوەمیشدا پەیوەندیی فەرهەنگی عەقڵی لەگەڵ هەریەک لە زانستەکانی توێکاریی دەماری و زانستی دکپێکردن و زمانەوانیی دەماری خراونەتە ڕو.




لە کۆتاییدا ئەنجامە بەدەستهاتوەکان و لیستی سەرچاوەکان خراونەتەڕو.

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان

ناونیشانی توێژینه‌وه‌ [English]

The relationships between Mental Lexicon and other sciences that analysis about it

نوسه‌ران [English]

  • Sabah Rashed 1
  • Brwa Ahmed 2

1 بەشى زمانى کوردى/کۆلێژى پەروەردە/زانکۆى سەلاحەددین/هەولێر/عیراق

2 زانکۆی ڕاپەڕین/ کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت/ بەشی زمانی کوردی

پوخته‌ [English]

The research entitled “the relationships between Mental Lexicon and other sciences that analysis about it” within Bio-linguistics is attempt to interpret and analyze to Mental lexicon in the views of other Sciences that research about mental lexicon and its characteristics. The interpretation of the research is by the descriptive analysis method, and it divided in to two chapters, like this:
Chapter one the relationships between linguistics and mental lexicon are presented. In the chapter two focused on Mental Lexicon and extent of its links to other sciences, such as anatomy, neurosciences, cognitive science, psychology, and other sciences. The neural pathways linking the speech organs.
in concludes with representing most important results and laying out the references

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان [English]

  • mental lexicon
  • Bio-linguistics
  • Neurolinguistics
  • Neurons
  • Language Acquisition
  1. بە زمانی کوردی:

    1. ئاڤێستا کەمال مەحمود، ٢٠١٢، پرۆسە سایکۆلۆژییەکان لە زمانی کوردیدا، نامەی دکتۆرا، زانکۆی سلێمانی.
    2. عیماد عەبدولڕەحیم ئەلزغول (د.)، ٢٠١٥، بنەما سەرەکییەکانی سایکۆلۆژیای پەروەردەیی، وەرگێڕانی ئارام ئەمین شوانی، چاپی یەکەم، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر.
    3. کەریم شەریف قەرەچەتانی، ٢٠١٥، سایکۆلۆژیای زمانی منداڵ، چاپی دوەم، چاپخانەی پیرەمێرد، سلێمانی.
    4. محمدی مەولا کەریم، ٢٠٠٤، دیوانی گۆران، بەرگی یەکەم، چاپی سێیەم، چاپەمەنی و ئۆفسێتی گەنج، سلێمانی.
    5. یوسف شەریف، ٢٠٠٨، زمانەوانیی و گشت ئەو لقانەی کە لەوەوە سەریانهەڵداوە، گۆڤاری زمانناسی، ژمارە ٩، هەولێر.

     

    بە زمانی عەرەبی

    1. جورج بولیتزر و جی بیس موریس کافیا، ١٩٦٠، أصول الفلسەفة المارکسیة، تعریب: شعبان برکات، منشورات المکتبة العصریة صیدا، بیروت.
    2. عبدالرحمن محمد طعمة، ٢٠١٧، البناء العصبی للغە، دار کنوز المعرفة للنشر و التوزیع-عمان، الطبعة الأولی.
    3. عدنان یوسف العتوم، ٢٠٠٤، علم النفس المعرفی النظریة و التطبیق، دار المسیرة للنشر و التوزیع-عمان.
    4. نعوم تشومسکي، ٢٠١٧، بنیان اللغة، ترجمة: ‌إبراهیم الكلثم، الطبعة الأولی، جداول للنشر و الترجمة و التوزیع.

     

    بە زمانی ئینگلیزی:

    1. Aboitiz, Francisco, 2017, A Brain for Speech, Palgrave Macmillan, London.
    2. Acharya, Sourya and Shukla, Samarth, 2012, Mirror neurons: Enigma of the metaphysical modular brain, Journal of Natural Science, Biology and Medicine | July | Vol 3, India.
    3. Aitchison, Jean, 1987, Words in the Mind - An Introduction to the Mental Lexicon, Basil Blackwell, Cambridge.
    4. Estivalet, Gustavo Lopez, 2016, mental Lexicon Architecture and Morphological Processing of French Verbs, Universite de Lyon.
    5. Friedenberg, Jay and Silverman, Gordon, 2006, Cognitive Science Sage Publications, London.
    6. Glezerman, Tatyana, Victoria Balkoski, 2002, Language, Thought, And The Brain, Kluwer Academic Publishers, New York.
    7. Lacoboni, M. and Lehrer, J., 2008. The mirror neuron revolution: Explaining what makes humans social. Scientific American, 1.
    8. Lacoboni, M., 2009. Mirroring people: The new science of how we connect with others. Farrar, Straus and Giroux.
    9. Lotto, A. and Holt, L., 2011. Psychology of auditory perception. Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science, 2(5).
    10. Marcus, G.F. and Fisher, S.E., 2003. FOXP2 in focus: what can genes tell us about speech and language?. Trends in cognitive sciences, 7(6).
    11. Piero Cosi, 1999, Speech Processing, Recognition and Artificial Neural Networks, Springer, London.
    12. Pinker S. and Bloom P., 1992, Natural language and natural selection, The adapted mind: Evolutionary psychology and the generation of culture.
    13. Poersch, José Marcelino, 2005, A new paradigm for learning language, Linguagem & Ensino, Vol. 8, No. 1.
    14. Smith, Neil, 1999, Chomsky: ideas and ideals, Cambridge University Press, Cambridge.
    15. Sorensen, Maria, 2015, The Neurology of Music for Post-Traumatic-Stress Disorder Treatment, St. Catherine University.
    16. Zhang, Y. and Wang, Y., 2007. Neural plasticity in speech acquisition and learning. Bilingualism, 10(2).

     

     

    پێگە ئەلیکترۆنییەکان:

     

    1. Raquel Magalhães, 2019

    https://unbabel.com/blog/brain-language-learning/

    1. Sanders, Laura, 2016

    https://www.sciencenewsforstudents.org/article/left-brain-stands-guard-during-sleepovers