هه‌ڵسه‌نگاندنی قه‌باره‌ی ڕاماڵینی كه‌ندڕی له‌ ئاو‌زێڵی باوه‌شاسوار (توێژینه‌وه‌یه‌ك له‌ جیمۆرفۆلوجیای ئاووهه‌وای)

جۆری توێژینه‌وه‌ : Original Article

نوسه‌ران

1 بەشی جوگرافیا، کۆلێژی په‌روه‌رده‌، زانکۆی گه‌رمیان، هەرێمی کوردستان – عێراق

2 بەشی زانسته‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان، کۆلێژی په‌روه‌ردەی بنەڕەت‌، زانکۆی گه‌رمیان، هەرێمی کوردستان – عێراق

پوخته‌
ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ به‌ناونیشانی (ڕاماڵینی كه‌ندڕی له‌ ئاوزێڵی باوه‌شاسوار ) (توێژینه‌وه‌یه‌ك له‌ جیمۆرفۆلوجیای ئاووهه‌وای) توێژینه‌وه‌یه‌كی په‌یوه‌ندیداره‌ به‌ هه‌ردوو بواری ئاووهه‌واو جیمۆرفۆلۆجی، چونكه‌ ئاووهه‌وا سه‌ركیترین فاكته‌ری ڕوودانی پرۆسه‌ جیمۆرفۆلۆجیه‌ ده‌ره‌كیه‌كانه،‌‌هه‌روه‌ها ڕه‌گه‌زه‌كانی ئاووهه‌وا ڕۆڵێكی گرنگ ده‌گێڕن له‌ زۆروكه‌می قه‌باره‌ی ڕاماڵین چ به‌شێوه‌ی ڕاسته‌وخۆ بێت یان ناڕاسته‌وخۆ، ئامانجی ئه‌م توێژینه‌وه‌ له ‌دیاریكردنی قه‌باره‌ی ڕاماڵین و جیاوازیه‌ شوێنیه‌كه‌ی له‌ ئاوزێڵی باوه‌شاسواردا خۆی ده‌بینێته‌وه، به‌ به‌كارهێنانی وێنه‌ی ئاسمانی(landsat Dem 30m) پرۆگرامی (10.5Arc Gis)‌، هاوكات دراسه‌كردن و دیاریكردنی ئه‌و هۆكارانه‌ی یارمه‌تیده‌رن له‌ زیادبوونی قه‌باره‌ی  ڕاماڵینی كه‌ندڕی. ڕووبه‌ر‌ی ئاوزێڵی باوه‌شاسوار خۆی ده‌بینێته‌وه‌ له‌ (303.60)كم2. له‌ڕووی باری ته‌كتۆنیه‌وه‌، ده‌كه‌وێته‌ ناوچه‌ی لێواری ناجێگیره‌وه‌ كه‌ به‌شێكه‌ له‌ پلێتی عه‌ره‌بی - ئه‌فریقی،له‌زۆنی پێگرده‌كان، توێژینه‌وه‌كه‌ گه‌یشته‌ ئه‌و ئه‌نجامه‌ی كه،‌ به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ئاوزێڵه‌كه‌ ده‌كه‌وێته‌ چوارچێوه‌ی ڕاماڵینی ئاوی زۆره‌وه‌، به‌شێوه‌یه‌كی وردتر كه‌مترین ڕووبه‌ری ئاوزێڵه‌كه‌ به‌ڕێژه‌ی (13.57%) ده‌كه‌وێته‌ چوارچێوه‌ی ڕاماڵینی زۆركه‌م و كه‌مه‌وه‌ له‌كاتێكدا زۆرترین ڕووبه‌ری ئاوزێڵه‌كه‌ به‌ڕێژه‌ی (86.43%) ده‌كه‌ویته‌ چوارچێوه‌ی ڕاماڵینی ناوه‌ند و ڕاماڵینی زۆره‌وه‌، چونكه‌ هه‌ریه‌ك له‌هۆكاره‌كانی (ئاووهه‌وا ، ڕووه‌كی سروشتی ، پله‌ی لێژی و ئاراسته‌ی لێژی، پێكهاته‌ی جیۆلۆجی ) هاوكارن بۆ زۆری قه‌باره‌ی ڕاماڵینی كه‌ندڕی له‌ ئاوزێڵه‌كه‌دا . زۆری قه‌باره‌ی ڕاماڵین كاریگه‌ری هه‌بووه‌ له‌ڕووی تێكدانی خاك و دروست بوونی كه‌ندڕو بچوكبونه‌وه‌ی قه‌باره‌ی خاك، هاوكات بێهێزكردنی توانای خاك له‌ڕێگه‌ی شۆردنه‌وه‌ی خاك و گواستنه‌وه‌ی به‌شێك له‌كانزاكه‌ی .

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان