جۆری توێژینه‌وه‌ : Original Article

نوسه‌ر

به‌شى زمانى کوردى،کۆلێژى په‌روه‌رده‌ى بنه‌ڕه‌ت، زانکۆى گه‌رمیان

10.24271/jgu.2021.131636

پوخته‌

ئامانجی ئەم توێژینەوەیە بریتیە لە: زانینی ئەو هۆکارە سەرەکیانەی بوونەتەهۆی وەرنەگرتنی ڤاکسینی ئەسترازێنیکا لای هاوڵاتیانی گەرمیان، هەروەها دۆزینەوە و خستنەڕووی ئەو ڕێکارانەی  کاریگەرییان لەسەر هاندانی هاوڵاتیان بۆ وەرگرتنی ڤاکسینی (ئەسترازێنیکا) هەیە. توێژینەوەکە لەجۆری توێژینەوە وەسفییەکانە و ڕێبازی (ڕووپێوکاری) تێدا بەکارهاتووە، هاوڵاتیانی سنوری ئیدارەی گەرمیان بەکۆمەڵ و (148) هاوڵاتیش کەبەهۆکاری جیاواز ڤاکسینەکەیان وەرنەگرتووە، بەڕێگەی هەڕەمەکی ڕێکخراو بەنموونە وەرگیراون. توێژینەوەکە بەچەند ئەنجامێک گەیشتووە: تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان زیاتر لەهەموو هۆکارەکانی تر، هاوڵاتیانی دووچاری ترس و دڵەڕاوکێ‌ بەرانبەر بەوەرگرتنی ڤاکسینەکە کردووەتەوە، بەوەی گوایە لێکەوتەی لاوەکی و درێژخایەن لەسەر جەستەیان بەجێدەهێڵێت، هەروەها هۆکار و ئامرازەکانی ڕاگەیاندن ئەو باوەڕەشیان لەلای خەڵکی جێگیرکردووە، ڤاکسینی ئەسترازێنیکا کاریگەری ئەوتۆی نییە و هاوڵاتیان وەریشیبگرن هەر تووشی نەخۆشیەکە دەبن.

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان

ناونیشانی توێژینه‌وه‌ [English]

Kurdistan Region’s range of welcome to the AstraZeneca vaccine and its relationship to the role of media.

نوسه‌ر [English]

  • Yadgar Muhammed

به‌شى زمانى کوردى،کۆلێژى په‌روه‌رده‌ى بنه‌ڕه‌ت، زانکۆى گه‌رمیان

پوخته‌ [English]

This study was conducted to determine the essential reasons for not receiving and using the AstraZeneca vaccine by Garmian citizens, and also to investigate and indicate all of the measures that affect their use of the vaccine. The research’s design is descriptive. In the present study, 148 people who were rejected to vaccinate in the Garmian Administration participated systematically and randomly. The study’s outcome indicated the most crucial reason not for vaccinating; social networking sites have the greatest impact to sow fear and anxiety among citizens, because it causes long-term side effects in their body. Similarly, the media have a role in confirming the citizens' conviction that they would infect with the disease even if they were vaccinated.

وشه‌ بنچینه‌ییه‌كان [English]

  • AstraZeneca vaccine
  • The role of media
  • Welcome to the AstraZeneca vaccine
(¨)ناوی تەواوەتی ڤاکسینەکە بریتیە لە (ئۆکسفۆرد – ئەسترازێنیکا)، بەڵام لەبواری ڕاگەیاندن بەتایبەت لەڕاگەیاندنی کوردی بەڤاکسینی (ئەسترازێنیکا) ناودەبرێت و خەڵکیش بەوشێوەیە وەریانگرتووە و دەیناسنەوە، بۆیە لەتوێژینەوەکەش ئەو ناوەیان بەکارهاتووە.
(1) "لقاح أکسفورد – آسترازینیکا"، من ویکیبیدیا، الموسوعة الحرة، تأریخ النشر (4/4/2021)، تأریخ الدخول (19/4/2021)، متاح على الربط التالی:
(2) شێرکۆ نەریمان سوبحان: "ڕێنمایی و زانیاری دەربارەی ڤاکسینی ئەسترازێنیکا"، ڕۆژنامەی (کوردستانی نوێ‌) / پاشکۆی (کەشتی نوح)، ژمارە (8337)، ڕۆژی (18/4/2021)، ل4.
(3)" Oxford team to begin novel coronavirus vaccine research", Oxford University website, date of publication (5/2/2021), the date of entering the site (18/4/2021), Available on the following link:
(4) Jay Hancock: "They Pledged to Donate Rights to Their COVID Vaccine, Then Sold Them to Pharma", Kaiser Health News website, Posted on site (7/2/2021), the date of entering the site (18/4/2021), Available on the following link:
(5) Jenny Strasburg and Stu Woo:"Oxford Developed Covid Vaccine, Then Scholars Clashed over Money", The Wall Street Journal website, Posted on site (21/10/2021), the date of entering the site (20/4/2021), Available on the following link:
(6) "AstraZeneca resumes vaccine trial in Japan, in talks with U.S.", CNBC / BUSINESS NEWS website, Posted on site (2/10/2021), the date of entering the site (21/4/2021), Available on the following link:
(7) Ewen Callaway: "Why Oxford’s positive COVID vaccine results are puzzling scientists", Nature 588, 16-18 (2020), doi: (https://doi.org/10.1038/d41586-020-03326-w), Posted on site (23 NOVEMBER 2020), the date of entering the site (20 April 2021), Available on the following link:
(8) Chantal da Silva: "Oxford vaccine researchers have found 'winning formula", AstraZeneca chief says", The Independent, Posted on site (27 December 2020), the date of entering the site (21 April 2021), Available on the following link:
(9) Wise, Jacqui: "Covid-19: The E484K mutation and the risks it poses", BMJ 2021; 372 doi: (https://doi.org/10.1136/bmj.n359), (Published 05 February 2021), Available on:
(10)" Government asks regulator to approve supply of Oxford/AstraZeneca vaccine", GOV.UK. Department of Health and Social Care website, Posted on site (27 November 2020), the date of entering the site (21April 2021), Available on the following link:
(11)" EMA recommends COVID-19 Vaccine AstraZeneca for authorization in the EU", European medicines agency science medicines health, Posted on site (29/01/2021), the date of entering the site (12April 2021), Available on the following link:
(12) "COVID-19: Boris Johnson 'very confident' about all vaccines as South Africa halts Oxford rollout", SKY news, Posted on site (8 February 2021), the date of entering the site (16April 2021), Available on the following link:
(13) "South Africa Halts AstraZeneca Covid-19 Vaccine after Study Shows ‘Minimal Protection’ Against Local Variant", Forbes, Posted on site (Feb 8, 2021), the date of entering the site (16April 2021), Available on the following link:
(14) Belluz, Julia: "Why the AstraZeneca-Oxford Covid-19 vaccine is different", Vox, Posted on site Dec 4, 2020), the date of entering the site (22April 2021), Available on the following link:
(15) زانا ئەحمەد: "هەموو شتێک لەبارەی ڤاکسینی ئەسترازێنیکا بزانە"، ماڵپەڕی (کوردیو) ، ڕۆژی بڵاوبوونەوە (10/4/2021)، ڕۆژی وەرگرتن (19/4/2021) ، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
(16) "عێراق یەکەم بەشی ڤاکسینی ڤایرۆسی کۆرۆنای لەرێگەی کۆڤاکسەوە پێدەگات"، ماڵپەڕی ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان لەعێراق، ڕۆژی بڵاوکردنەوە (25/3/2021)، ڕۆژی وەرگرتن (13/4/2021)، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
17)) "ئەمڕۆ یەکەم کاروانی ڤاکسینی ئەسترازینیکا دەگاتە عێراق و کوردستان"، ماڵپەڕی کەناڵی ئاسمانی ڕووداو، ڕۆژی بڵاوبوونەوە (25/3/2021) ، ڕۆژی وەرگرتن (15/4/2021) ، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
(18) "پشکی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان لە ڤاکسینی ئەسترازێنیکا دیاریکرا"، ماڵپەڕی کەناڵی ئاسمانی ڕووداو، ڕۆژی بڵاوبوونەوە (27/3/2021)، ڕۆژی وەرگرتن (15/4/2021)، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
19)) "هەڵمەتی کوتانی ڤاکسینی کۆرۆنا لە گەرمیان دەستپێکرد"، لاپەڕەی تایبەتی ئیدارەی گەرمیان لەتۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک، ڕۆژی بڵاوکردنەوە (1/4/2021) ، ڕۆژی وەرگرتن (21/4/2021) ، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
(20) "قۆناغێکی دیکە ڤاکسینی ئاسترازینیکا دەگاتە کوردستان"، ماڵپەڕی خەندان، ڕۆژی بڵاوبوونەوە (5/4/2021)، ڕۆژی وەرگرتن (12/4/2021)، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
)21) "تەندروستی سلێمانی: لە 16 هەزار و 500 ڤاکسین 8 هەزارمان بۆ دەمێنێتەوە"، ماڵپەڕی کەناڵی ئاسمانی ڕووداو، ڕۆژی بڵاوبوونەوە (3/4/2021)، ڕۆژی وەرگرتن (16/4/2021)، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
(22) "تەندروستیی عێراق کوتان دەکاتە مەرجی گەشتکردن و کردنەوەی شوێنە گشتییەکان"، ماڵپەڕی کەناڵی ئاسمانی ڕووداو، ڕۆژی بڵاوبوونەوە (9/4/2021)، ڕۆژی وەرگرتن (13/4/2021)، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
(23) سیروان محەمەد: "ڤاکسینی ئەسترازینیکا کێ بەکاریدەهێنێت؟"، لاپەڕەی تایبەتی بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی گەرمیان لەتۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک، ڕۆژی بڵاوکردنەوە (5/4/2021)، ڕۆژی وەرگرتن (21/4/2021)، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
 (24) شاناز نەقشبەندی: "لەکۆی (4000) ڤاکسین، تەنها (400) کەس لەهەڵەبجە ڤاکسینی وەرگرتووە"، لاپەڕەی تایبەتی ماڵپەڕی (KNN) لەتۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک، ڕۆژی بڵاوکردنەوە (22/4/2021)، ڕۆژی وەرگرتن (23/4/2021)، بەردەستە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە:
(* - ******): بژاردەی (دەتوانیت زیاتر لە بژاردەیەک هەڵژێریت) خراوەتە بەردەست بەرتوێژان.